Crónicas cubanas dun mañonés V

(Ou de como buscando a Novás atopamos a Barnet) 

IMG_20171026_132829
Biblioteca Provincial de Sancti Spiritus

“Na anterior entrega desta serie de curtos textos falabamos da nosa intención de dar con algunha edición cubana das obras de Lino Novás, para o cal empezamos cunha pescuda, que ao principio pensamos sería moito máis doada, e que nos levaría polas librarías de vello e bibliotecas públicas dunhas cantas cidades da parte occidental de Cuba (La Habana, Viñales, Cienfuegos, Trinidad, Sancti Spiritus, Morón, Santa Clara, Varadero e Matanzas).

Lino Novás Calvo, como xa dixemos, é un dos grandes da literatura cubana (é unha ousadía dicir que tamén da latinoamericana? e da mundial?), polo que, teóricamente, tería que ser tan coñecido en Cuba coma un Otero Pedrayo en Galiza ou un Valle Inclán en España, e que os seus libros foran obras comunes nos andeis das bibliotecas e postos de venda do arte literario. Mágoa que a nosa experiencia non corroborase esta teoría, pero iso non quer dicir que o noso literato sexa un descoñecido na illa. Tan soio que o hai que buscar, ao tempo que, nesa actividade de procura da obra novasiana non hai que desaproveitar o encontro con outros títulos e autores que saen ao noso encontro neste percorrido visual dos lombos impresos, e un deles foi “Gallego” de Miguel Barnet.

Pero “Gallego” non era unha obra descoñecida para nós. Xa nos soaba aquel título. Con “Gallego” tivemos o primeiro contacto como producción cinematográfica exposta nun deses horarios imposibles da TVE2, e cunha calidade audiovisual que deixaba moito que desexar. Ainda así, o seu contido quedou no noso maxín de tal xeito que dar con ese título nunha libraría de Trinidad fixo que non poidésemos deixar pasar a ocasión de mercalo. E, por suposto, de lelo.

 

“Gallego”, que veu a luz en forma de libro no ano 1981, foi levada á grande pantalla dirixida no 1987 polo director cubano Manuel Octavio Gómez, e interpretada no seu papel principal, o do emigrante galego Manuel Ruiz, por Jorge Sanz e Sancho Gracia, actores que se ben lle dan un certo empaque á interpretación, na nosa opinión non eran os máis apropiados para facer de “galego”, pero cadaquen terá a súa opinión, e todas son respetables.

Nesta obra atopámonos co emigrante traballador ao que a fortuna non lle sorrí. O emigrante maioritario. O que pasou toda a vida traballando para sair adiante e o conseguiu a duras penas. O que non voltou ou o fixo sen o capital que lle daba o título de “indiano”. Este predominio do emigrante “home” fainos reflexionar sobre o tan pouco coñecido papel da emigrante “muller” e os poucos traballos que hai arredor delas, cando a súa experiencia foi tan dura ou máis polo pouco valor que se lle daba ao seu traballo, o forte contido machista e patriarcal da sociedade daquel tempo, e os moitos abusos aos que foron sometidas.

Pero “Gallego” é máis que unha obra literaria ou cinematográfica. “Gallego” é, ao tempo, un estudo antropolóxico dos nosos emigrantes en Cuba. E nel está tamén presente a nosa bisbarra, pois o mellor amigo de Manuel, Veloz, é da zona de Ortigueira, ou iso nos leva a esta conclusión cando a asociación “Naturales de Ortigueira” ofrécese para facerse cargo do soterramento do noso veciño.

xosé neira vilas

Xosé Neira Vilas

Barnet, autor cubano, foi asistido nesta obra polo inconmensurable Xosé Neira Vilas, ainda que recibiu críticas por unha certa visión estereotipada do emigrante galego, o cal non supón demérito do seu libro, pois xa temos coñecementos dabondo, ou acceso a eles, para ler esta obra dende unha perspectiva crítica  sen que isto supoña renunciar ao seu disfrute.

O achegamento feito á súa obra coa lectura deste libro nuns poucos días fíxonos mercar a que está considerada a súa obra principal, “Biografía de un cimarrón”, nunha libraría da cidade de Sancti Spiritus. E sería na Biblioteca Provincial “Rubén Martínez Villena” da mesma vila onde, por certo, tivemos o primeiro encontro cos libros de Novás, aínda que tan soio fose durante uns intres que nos permitiron ter coñecemento de que os seus textos seguen sendo reeditados pola editorial estatal cubana. Saber isto déunos esperanzas de que a nosa búsqueda, máis cedo ou máis tarde, ía ter o seu premio.”

 

O Mañonés.

 

____________________________________________________________

El escritor cubano Miguel Barnet presenta “Gallego”, su última “novela testimonio””, El País, 20 de noviembre de 1981.

(Dispoñíbel en: https://elpais.com/diario/1981/11/20/cultura/375058803_850215.html )

García-Rodeja Arribí, Carmen e Pérez Rey, Nancy “Mulleres galegas na emigración: das Mariñas a Nova York”. Actas do VII Congreso Internacional de Estudos Galegos. Mulleres en Galicia. Galicia e os outros pobos da Península. Barcelona 28 ó 31 de maio de 2003. Ed. de Helena Gónzález e M. Xesús Lama. Sada: Edicións do Castro/ Asociación Internacional de Estudos Galegos (AIEG)/Filoloxía Galega (Universitat de Barcelona), 2007.   

(Dispoñíbel en: https://dialnet.unirioja.es/descarga/articulo/2943726.pdf

Advertisements

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair /  Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair /  Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair /  Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair /  Cambiar )

Conectando a %s

%d bloggers like this:
search previous next tag category expand menu location phone mail time cart zoom edit close