Percorrendo o Camiño dos Arrieiros

Camiño dos arrieiros, xullo 2017

Nordés organizou fai dous anos unha actividade para coñecer os tesouros da Serra da Faladora. Contamos con Carlos Otero Vilariño para que nos falase dun deles: o Camiño dos Arrieiros. Se queredes saber máis daquela xornada convidámosvos a visitar o seu resumo -premendo aquí.

Unha consecuencia daquela visita invernal foi o desexo de poder percorrer algún día parte do trazado nunha ruta a pé. Daquel desexo, esta realidade que hoxe presentamos ante vós.

“Percorrendo o Camiño dos Arrieiros” quere ser unha actividade para dar a coñecer esta ruta que empregaban os nosos antepasados para transportar mercancías dende As Pontes ata Bares. Vanesa Trevín – arqueóloga- e Pepe Riola -experto nas lendas e historia da zona- serán os guías perfectos para atopar a razón de ser do camiño e aquelas sinais agochadas ao longo dun trazado de 9 quilómetros delimitado entre O Abeiro de Mañón e Candedo.

camic3b1o-dos-arrieiros

Localización do Camiño dos Arrieiros en Galicia e toda a súa extensión | Imaxe obtida de OTERO VILARIÑO,C. “Unha ruta en Ortegal: o Camiño dos Arrieiros” en Traballos de Arqueoloxía e Patrimonio, Santiago de Compostela, CSIC, 2003

 

A xornada está organizada arredor do transporte en autobús, un medio cómodo para poder gozar da programación do 22 de xullo. O transporte comezará a recoller á xente ás 08:30h. na parada de Viveiro (na explanada do mercado, na Variante) e irá parando nos lugares antes concertados (Folgueiro, San Román, O Vicedo, O Barqueiro, Loiba) ata chegar a Ortiguera. Como é necesario anotarse para esta actividade, limitada a 55 prazas, o mellor é precisar a parada onde desexades coller o autobús.

Dende Ortigueira, o autobús subirá cara O Abeiro de Mañón para poder gozar da charla sobre o camiño. Antes disto, parará polo camiño para visitar un conxunto de mámoas que se atopan na Serra da Coriscada.

Logo da charla e cara as 11:30h. comezará a ruta de sendeirismo. Dende Nordés recomendamos levar tanto roupa como calzado axeitado, sen esquecer o importante que é poder hidratarse ao longo do camiño.

Cara as 15:00h. o autobús achegarase a recoller ao grupo de participantes, no punto final do camiño. Deste xeito, poderán gozar dun menú en Casa Urbano composto por: salpicón de bonito de Burela, polo de curral, ensalada con productos da casa, requeixo da granza de Porto Vello, café e bebida.

Para rematar esta xornada, ás 17:00h. o autobús saíra dende o lugar do xantar para deixar a cada quen na súa parada.

Esta actividade ten un prezo (desprazamento+xantar) de 15€/ persoa para as/os socias/os e de 18€/persoa para aquelas/es non socias/os.

Se vos interesa, só tedes que enviarnos un e-mail a asociacion.nordes@gmail.com ou chamar ao seguinte número de teléfono (Ricardo) 653756454.

Agardámosvos!

Advertisements

Sinopse da xornada de Nordés cos coles

O pasado 9 de xuño, festexamos o Día Mundial do Medio Ambiente cos colexios de Mañón e O Vicedo no Refuxio de Ponte Segade. Comezamos a xornada cunha pequena explicación para as nenas, nenos, profesoras e  profesores sobre Nordés e a división en estacións das actividades que realizarían ao longo da mañá.

DSCN3865

Na primeira estación realizouse parte do traballo de inspección do Proxecto Ríos. Ramsés, persoal de ADEGA, adaptouse á idade dos grupos para explicarlles en que consiste este programa de avaliación dos ríos galegos e o xeito para realizalo.

IMG-20170609-WA0057

Por un lado, fíxose o análise do río a través das súas augas, guiados polos códigos de cores que marca o seu estado; e por outro lado, o análise dos bioindicadores que se atopaban no cauce do río, guiados polas láminas que amosaban os diferentes macroinvertebrados que se poden presentar nas augas según o seu estado.

IMG-20170609-WA0065

Os resultados destas análises amosaron que o río Sor está en moi boas condicións.

DSCN3862

Na segunda estación realizouse a avaliación da calidade do monte de ribeira do río, necesario para o informe do Proxecto Ríos. E… Por que? Un río saudábel debe contar cunha masa uniforme de especies de prantas e árbores autóctonos que manteñan as axeitadas condicións para as especies propias do entorno.

DSCN3925

Ao tempo os escolares percorreron xunto Antonio Martínez, de Nordés, un pequeno tramo de ribeira. Foron identificando as diversas especies arbóreas da beira do río (ameneiros, aveleiras, carballos, freixos ou pradairos), especies de prantas (pé de boi, estalotes) e varias especies de felgos (felgo real -que tanto abonda polo So-, fentas).

DSCN3905

Pero non todo foron boas noticias! Os colexiais coñeceron a problemática das especies invasoras. No río Sor o exemplo que mellor a representa é unha das especies más abafantes para a flora autóctona: a acacia negra, que cobre grandes treitos do tramo medio e baixo do río.

DSCN3926

Para rematar, fixeron un pequeno herbario coas especies que foron atopando polo camiño. Un traballo que completarían nas aulas nos seguintes días e que lles servirá para recordar as especies vistas.

DSCN3901

Na terceira estación, Dani e Carle guiaron na elaboración de casas para distintas especies.

IMG-20170613-WA0130

Ao comezo, amosaron  as casiñas para ourizos. Logo, cada grupo axudou a facer unha casa para morcegos, que personalizaron coas súas firmas e debuxos. Máis tarde, puideron ver a colocación nas árbores do entorno para ser habitadas nun futuro.

IMG-20170613-WA0084Na mesma estación, as nenas e nenos colaboraron na elaboración dun hotel para insectos colocando carozas, pallas, cortezas e canas na estructura que os monitores construíron e así conseguir que se aloxen nun futuro distintas especies.

 

 

IMG-20170613-WA0020

O grupo formado cos párvulos  dos colexios fixo un percorrido polas 3 estacións (adaptadas) e acabou pintando os debuxos que formaban unha canción que todos coñecían: “Polo nó abaixo vai unha troita de pé. Corre que te corre, quen a puidera coller…”

IMG-20170609-WA0008

As nenas e nenos dos dous colexios pasaron unha xornada diferente, divertida e moi participativa: non quedou dúbida sen resolver! E con ela, Nordés non pretendía máis que achegar o cuidado do río e do seu entorno a través da aprendizaxe.

DSCN3953

Queremos agradecer a colaboración do CEIP López Estrada e do CEIP O Vicedo, tantos ás nenas e nenos como ás súas profesoras e profesores. Tamén agradecemos a colaboración de ADEGA a través de Ramsés, por achegar o Proxecto Ríos a tódalas idades; e de Dani e Carla, por ensinar a coidar dos morcegos e dos insectos. Agradecemos a colaboración do Concello de Mañón e de Protección Civil. E… Non nos esquecemos de agradecerlle a coordinación desta actividade a Antonio Martínez Pernas! E por último, grazas aos voluntarios de Nordés por acompañar aos grupos de nenas e nenos nas diferentes estacións e realizar este vídeo.

Entre todos fixemos posíbel unha xornada que agardamos repetir moitos anos máis! Ata o ano!

 

 

 

 

 

Proxecto Ríos cos colexios no río Sor

proxecto ríos 2017 2

Onte, 5 de maio, foi o Día Mundial do Medio Ambiente e Nordés para conmemorar este día decidiu realizar os análises de primavera do Proxecto Ríos acompañado polos colexios do Barqueiro e do Vicedo. Esta xornada súmase ás anteriores actividades de convivencia realizadas no 2016 e 2015 para festexar o Día dos Océanos, na praia de Esteiro (Mañón) e en Xilloi ( O Vicedo).

A xornada foi deseñada pola xente de Nordés (entre eles Antonio Martínez Pernas, Técnico superior en xestión e organización dos recursos naturais)  e pensada para realizar no Refuxio de Ponte Segade (Mañón). Alí, dividiranse ás nenas e nenos en 3 actividades simultáneas polas que irán pasando de cada pouco. Na primeira e segunda estación atoparán actividades relacionadas co Proxecto Ríos:

  • Análise do río a través das augas e  catalogación dos macroinvertebrados (bioindicadores) presentes nelas, guiados en todo momento por persoal de ADEGA, e

  • Paseo pola beira do río Sor, para visualizar a rica fauna e flora da zona, avaliar o monte da ribeira para o informe do Proxecto Ríos e recoller flora para a realización dun pequeno herbario.

  • Na terceira estación realizarán refuxios para morcegos e hoteis de insectos, acompañados por expertos, para fomentar a biodiversidade do entorno do río.

     

    SUBIR 3

    Ambos colexios durante o “Día dos Océanos” (2016) no areal de Esteiro (Mañón)

Fai unha semana ADEGA ofrecéunos traer para a Casa da Cultura do Vicedo a exposición “Unha invasión silenciosa”  adicada ao problemas das especies invasoras en Galicia. Se aínda non pasáchedes por alí, aínda tedes ata o venres 9 de xuño para visitala, en horario de mañá e tarde. Non dubidedes!

18815453_809087095916791_198976307489547765_o

Exposición na sala da Casa da Cultura do Vicedo – piso 0.

Se eres socia/socio de Nordés e queres participar como voluntaria/o, ponte en contacto con nós!

 

 

Xornadas forestais

XORNADAS FORESTAIS DEFINITIVIO 10.3

A data aproximada de chegada do eucalipto a Galicia é o 1850, cando se pensa que xa existía unha plantación na parroquia de Santa Marta de Ortigueira. A orixe das sementes é descoñecida pero desbota, por tanto, a teoría que  respaldaba que as primeiras foran enviadas dende Australia polo Frai Rosendo Salvado. A realidade é que o frai benedictino enviou sementes do xénero Eucalyptus pero dunha especie diferente á que xa se atopaba no territorio(1).

A chegada destas especies foi documentada tamén noutros lugares de Galicia  como  Pontevedra no 1865 e Ribeiras do Sor no ano 1867, introducido polos Maciñeira. Cara o 1880 plántase en Viveiro “o avó” na zona de Chavín, coñecido hoxe en día como o eucalipto máis alto de toda Europa. Neste lugar en concreto é posíbel que a plantación fora dedicada a drenar a zona que se atopaba entre o río e unha fábrica textil (2).

Vemos, entón, un manexo utilitario da introducción deste xénero en impedir futuras inundacións do terreo. Seica tamén puido ter o mero valor ornamental dunha árbore exótica. Unha realidade que une o devir do eucalipto cos pazos galegos, é dicir, coas familias máis ricas. O certo é que dende aquel momento ata a actualidade a súa historia vai decorrer cara o aproveitamento dunha árbore con propiedades curativas, a súa madeira para diferentes usos e a producción de celulosa, impulsada polas políticas franquistas de reforestación con coníferas.

A instalación de celulosas en Pontevedra e Navia nos anos 60 fixo que se producise un “boom” na plantación de eucalipto, que mesmo chegou a subvencionarse nos anos 90 (3). A rentabilidade económica foi o factor decisivo á hora de plantalos en leiras e prados que deixaron de usarse como tal por diversos motivos: migración da poboación cara a núcleos urbanos, baixa rentabilidade do mundo agrícola e gandeiro, a xubilación de productores, etc.

A plantación do xénero Eucalyptus en Galicia e España ten os seus defensores e os seus detractores. A polémica chega ata os nosos días e para demostralo non hai máis que leer os xornais (4) e ver iniciativas como “Stop eucalipto, avante carballo!” (5).

Xa Castelao no 1927 dicía que a paisaxe de Galicia estaba desnaturalizada, unha afirmación que hoxe en día semella máis que evidente na nosa zona. Por iso queremos convidar á xente de Ferrol, Eume, Ortegal e A Mariña ás “Xornadas forestais” de Nordés.

O sábado 18 de marzo, a partir das 18:00 horas na Casa da Cultura do Vicedo contaremos cos seguintes expertos e profesionais para  que nos falen dos usos do monte e do seu aproveitamento máis aló do eucalipto:

Xosé Albeiros, da Asociación para a Defensa Ecolóxica de Galicia (ADEGA), presentará o proxecto “Cousa de Raíces“. Unha campaña que naceu no 2014 dende ADEGA e que conta coa participación de máis de 50 entidades pola defensa do bosque autóctono galego a través do seu coñecemento e posta en valor. Desta maneira a charla falará doutros aproveitamentos e das alternativas ao eucalipto, valorando tamén a lexislación vixente.

Logo dunha pausa, contaremos coa experiencia de Fran Domínguez, resineiro de Loiba, que se gaña a vida cun uso alternativo dos nosos bosques.

E para rematar, Sergio París, Enxeñeiro Técnico Forestal, falaranos dos usos do monte galego e dos servizos que pode prestar á cidadanía galega. Tamén do impacto do monocultivo de eucalipto no noso país.

Achegádevos ao mundo da silvicultura con Nordés!

______________________________

Bibliografía:
(1)Quian, A. “Así chegou o eucalipto a Galicia, arredor de 1850” En Galicia Confidencial, 5 de xaneiro de 2017:  http://www.galiciaconfidencial.com/noticia/45106-chegou-eucalipto-galicia-arredor-1850
(2)(3)”El eucalipto y su conquista del Noroeste (1)” En  Galicia Agraria, 8 de outubro de 2011: http://galiciaagraria.blogspot.com.es/2011/10/el-eucalipto-y-su-conquista-del.html
(4)Beramendi,M. “Medio Rural prohibirá plantar eucaliptos en zonas de Galicia” En La Voz de Galicia, 14 de xaneiro de 2017: http://www.lavozdegalicia.es/noticia/economia/2017/01/14/medio-rural-prohibira-plantar-eucaliptos-zonas-galicia/0003_201701G14P35991.htm
(5) “Hai un fervedoiro de xente á espera de organizarse para dar unha resposta á eucaliptización” En Praza Pública, 15 de marzo de 2017: http://praza.gal/movementos-sociais/13840/hai-un-fervedoiro-de-xente-a-espera-de-organizarse-para-dar-unha-resposta-a-eucaliptizacion/
“Manifesto STOP EUCALIPTO… AVANTE CARBALLO!” En Grupo Naturalista Hábitat, decembro 2015: http://gnhabitat.blogspot.com.es/2016/02/manifesto-stop-eucalipto-avante-carballo.html

 

 

 

Sinopse da “Toponimia do Nordés”

Nordés contou coa colaboración de Xosé Luis González o pasado sábado 11 de febreiro para falar sobre a toponimia do Nordés.

16587154_749674785191356_2005863943097887786_o

No Salón de Actos do Concello de Mañón, Xosé L. González á esquerda na mesa, no centro Bernardo Penabade e na dereita da mesa, María Jesús Armada.

Para abrir o acto contamos con Bernardo Penabade -filólogo e profesor no IES Perdouro de Burela- quen presentou á mestra María Jesús Armada como nova Presidenta de Nordés para logo continuar a falar sobre o noso convidado.

Xosé L. González comezou o acto remarcando a riqueza non material da cultura galega, neste caso a dos topónimos: entre 2 e 4 millóns de referencias só no noso país, máis que en todo Portugal, o que supón ao arredor dun 40% do total de España.

Durante toda a súa intervención, Xosé remarcou que se están a perder estes topónimos pola falta de uso xa que os lugares deixaron de ser útiles, por exemplo, nun período onde a agricultura ten un peso menor. Tamén aproveitou a ocasión para animar aos presentes a recolleitar nomes para evitar que se perdan no tempo.

Cando se fala de topónimos tamén hai que ter en conta aqueles relacionados co mar, moi abundantes pero que teñen unha menor presenza nesta charla. De tódolos xeitos, en xeral, os nomes dos lugares poden semellar que teñen un significado moi alonxado do real. Este só aparecerá tras aprender a técnica específica para o estudo da toponimia, onde os estudos lingüísticos son tan importantes coma os históricos, tendo que manexar documentos antigos para contrastar a información da tradición oral, por exemplo.

Nesa documentación antiga aparecen nomes da bisbarra como -en 1488: San Panteón, San Payo de Riobarba, San Romaao do Vale, Santa Maria de Maanon, Sayoan de Loyba, Santa María de Soueros ou Santa María de Vares.

O primeiro dos nomes elexidos para explicar a súa orixe foi Riobarba: con raíz indoeuropea. O significado de “barba” garda relación con “ferver, bulir”. Polo que se deixa ver que existía unha corrente de auga, un río. Máis tarde, no 1488 o nome aparece “fosilizado” o que quere decir que “barba” perdera xa o seu significado común indoeuropeo.

16716121_749675231857978_420887838713711804_o

Público no acto “A Toponimia do Nordés” no Concello de Mañón (O Barqueiro)

Durante unha hora adicouse a explicar diferentes nomes elexidos para a ocasión como Mañón, Bares, Punta do Preguntoiro, O Manxofrío, As Grañas, As Viñas, O Bazalar, A Devesa, A Pallaza, O Coído da Atalaia, A Pena da Vela, O Facho. Estes últimos están relacionados coa etnografía. Outros nomes relaciónanse con ruínas: Mamuelas, Os Muimentos, O Marco, O Sartego. Por outro lado, aqueles emparellados coa orografía: Chelo, A Forqueta, A Ínsua, Valdesuso,  A Congostra, O Viso. Outros que teñen que ver con nomes de donos medievais dos lugares, fitotopónimos e algúns apelidos con posíbel orixe en Mañón e O Vicedo.

Para saber a orixe e evolución dos anteriores nomes, convidámosvos a achegarvos a cada blog que Xosé L. González creou na Rede: por exemplo, “A Pena da Cataverna”.

Tamén podedes escoitar a charla a continuación e ver as diapositivas que mostrou ao público no Barqueiro picando aquí: toponimia-do-nordes.

Moitas grazas aos nosos convidados e aos asistentes, entre todos fixéchedes que esta actividade fose un éxito.

Ata a próxima!


Máis fotografías aquí , no Facebook de Nordés.

 

III Xornadas micolóxicas

cartel-micoloxia-iii-2016-definitivo

O micólogo José Luis Cuba plantou fai tres anos algo así coma unha árbore micorrizada no seo de Nordés, facendo que as esporas dos fungos que naceron neste tempo se espallaran, e medraran novos, atraendo a curiosidade de socias, socios e afeccionada/os ao mundo da micoloxía coas xornadas de iniciación do 2014 e do 2015. Agora, xa que pretendemos asentar os coñecementos aprendidos, gozaremos da recolleita na mañá do sábado 26 de novembro cun grupo de 25 persoas polos hábitats que elixa o noso micólogo. Comezaremos cedo, polo que o Restaurante “A Goleta”, no Barqueiro, será o noso punto de reunión ás 8 da mañá. E… Recordade! Levade roupa axeitada, unha navalla e un cesto (ou os que queirades).

E se pola mañá recollimos os productos, ás 19.30h. o Nordés achégaos á cociña do Restaurante “Orillamar”, en Espasante, para que sexan os ingredientes principais na demostración gastronómica para un grupo de 25 persoas.

[Para asistir a ambas actividades ou a unha soa é preciso chamar ao 653756454 (Ricardo). O custe da saída ao monte é de 5€ e gratuíto para socias e socios. Tamén é de balde, para 25 persoas, a demostración gastronómica no Orillamar.]

Cal é a mellor maneira de acabar unha xornada micolóxica? Comendo! Ás 22:00h., o Restaurante “Orillamar” terá preparado para 75 persoas un menú que estará composto de: crema de tres cogomelos, revolto de níscalos, salteado de boletus con xamón, xarrete en salsa de cogomelos e crema de iogur con castañas, algas e boletus. O seu custe é de 20€ por persoa e tamén é preciso anotarse no número de teléfono 653756454 (Ricardo).

Por se a saída, a demostración e a cea non vos convencen pero queredes degustar algunha elaboración con cogomelos, o Restaurante “Orillamar” terá, dende as 20:30h. ata as 22:00h., as seguintes tapas á vosa disposición (a 1,5€/unidade): tosta de cogomelos con xamón, queixo de Arzúa e cebola caramelizada, pementos recheos e chícharos con xamón e chantarela.

Chamade, collede o chaquetón e animádevos a pasar unha xornada de outono máis con Nordés! E este día cheira a humidade, terra e cogomelos cociñados!

“O inspector”, teatro con Nordés

cartel-o-inspector-bo

O sábado 8 de outubro agárdavos unha cita co teatro no Vicedo da man de Nordés. O inspector é unha obra, subvencionada pola Deputación de Lugo a través de Buxiganga -Proxecto teatral educativo-, representada polo Grupo de Teatro de Ribadeo.

13407276_986504098113754_4640036544675698032_n

Grupo de Teatro de Ribadeo

Esta obra é unha sátira de Nikolái Gógol (Ucrania, 1809) onde fala da corrupción da burocracia do Imperio Ruso e da codicia humana. A adaptación realizada polo Grupo de Teatro de Ribadeo traslada a escena a unha pequena vila galega e está destinada a tódolos públicos. Poderase entrar de forma totalmente gratuita, ás 20h. na Casa da Cultura do Vicedo, para seguir a chegada ” dun home misterioso, confundido co inspector” que desencadeará unha vertixinosa espiral de enganos e subornos.

Agardámosvos!

Memoria de unos días inolvidables en O Barqueiro

(“VI Xornadas Memoria dun Tempo”, agosto de 2016)

14231240_657503764408459_4838054442183619726_o

No centro Matías Escalera Cordero- mestre  e escritor madrileño- recitando un poema durante a celebración da IV Homenaxe a Republicanos e Libertarios na Ponte Vella do Barqueiro. Á súa esquerda, Hilda Farfante- antiga mestra e familiar de mestres asturianos represaliados- e á dereita, Bernardo Penabade -filólogo e mestre no IES Perdouro de Burela –  quen realizou unha adaptación en galego do poema de Matías.

Por Matías Escalera Cordero

Este verano, tuve la suerte de ir dos veces a Galicia, la primera, a la Feria del Libro de A Coruña, a principios de agosto, y, la segunda, a mi querida Mariña Alta de Lugo, a la segunda edición de la Feria del Libro de Burela, a finales de ese mismo mes. Y, durante ese fin de semana, tuve la inmensa fortuna de participar en las “VI Xornadas Memoria dun Tempo”, en O Barqueiro, del concello de Mañón, organizadas por un grupo de personas asombrosas, que contra toda previsión lógica logran, años tras año, organizar unos encuentros de calidad e intensidad extraordinarias.

Entre los actos que constituyen las jornadas, desde hace cuatro años, está el emocionante homenaje a las víctimas republicanas y libertarias asesinados en el cercano Ponte Vella do Barqueiro.

Justo el año pasado, durante la primera edición de la Feria del Libro de Burela, tuve la oportunidad de conocer, a través de la persona que me ha conectado con la memoria de la Mariña Alta, mi queridísimo amigo Bernardo Penabade, alma de tantas cosas buenas en toda la comarca, los sucesos acaecidos en ese lugar, durante un paseo inolvidable acompañado de Hilda Farfante, otro espíritu indomable de la memoria y de la dignidad de las víctimas, y de la novelista Marta Sanz, que había sido invitada, como yo mismo, a la Feria del Libro de Burela.

A lo largo de ese paseo, Hilda y Bernardo nos fueron contando lo allí acontecido y, desde ese momento, me propuse contribuir de algún modo al homenaje que al borde del camino, junto al pequeño monolito que recuerda y honra a las víctimas, cada año, desde hace unos cuantos, allí se celebra. Y este verano pude cumplir ese deseo… Así, cuando Bernardo Penabade me dijo que mi estancia en Burela coincidiría con las Xornadas de O Barqueiro mi alegría fue enorme.

El acto fue intenso, emocionante, sencillo, verdadero y austero, como eran las víctimas… Hubo intervenciones al borde del llanto, y otras directamente entre lágrimas, y las bellas canciones de Andrés Rodríguez; todo con una dignidad acorde con la de quienes recordábamos… Mi intervención fue la lectura de un poema de mi último poemario, “LA CACERÍA DE LOS HOMBRES CONEJOS”, dedicado a todas las víctimas de la barbarie fascista y militarista, que Bernardo Penabade tradujo al gallego, en una versión intensísima, exacta y vibrante que nos estranguló la garganta, por momentos. Gracias por ello, querido amigo; y gracias a todos por acogernos como lo hicisteis, a mí y a los otros forasteros que, de modo casual o intencionado, participamos en ese acto.

Pero el verano y las circunstancias me iban a hacer otro hermoso regalo, asistir a algunas de las sesiones de las Xornadas, además de al homenaje a las víctimas de la Ponte Vella… Especialmente, asistir a la hermosa intervención de Claudio Rodríguez Fer (que, parece increíble la casualidad, aunque esta en realidad finalmente no exista, fue la persona amiga que me ayudó a presentar mi último libro en la Feria de A Coruña, unas semanas antes, sin saber aún, ninguno de los dos, que de nuevo coincidiríamos en O Barqueiro) y su mujer Carmen Blanco, con unas actuaciones plenas de emoción y contenido, dedicada a las “mulleres libres e vida liberada fronte á ditadura”.

Y para culminar todo, tuve la inmensa suerte de asistir también al conmovedor recital protagonizado por Miro Casabella, el primer cantautor gallego al que en mi juventud escuché (junto con mis muy queridos y admirados Fuxan Os Ventos); y, de nuevo, Andrés Rodríguez, en el Bar Queiro, de O Barqueiro. Un broche de oro a unos días maravillosos. Moitas grazas, compañeiros.

Matías Escalera Cordero ( Madrid, 1956) é licenciado en Filoloxía Hispánica pola Universidade Autónoma. De xoven, foi bolseiro do Instituto Pushkin de xoven, exerceu a docencia na universidade de Ljublijana (Eslovenia). Agora é mestre en  Alcalá de Henares ademáis de adicarse ao xornalismo especializado e á literatura a través da edición e da escrita en todos os xéneros, conseguindo premios como o Margarita Xirgu en 2009, pola súa labor dramatúrxica. O seu último poemario foi presentado este 2016 na Feira do Libro da Coruña e titúlase Del amor: de los amos y del poder: de los esclavos (Amargord, Madrid). Forma parte de AMECECA, asociación creada no 2010 para “restaurar la dignidad y la memoria de las víctimas republicanas de la Guerra Civil y la Posguerra en la ciudad de Cáceres”. No 2014, levantaron un Memorial no cemiterio desta cidade extremeña.

Outro día calquera?

(Texto de Marco Pereira Oliveira sobre as Xornadas Memoria dun tempo)

marco-oliveira

No centro da imaxe, Marco Pereira (estudante e presentador do programa de radio “Grandes Voces do Noso Mundo en Radio Burela) acompañado de Leticia Breijo (socia activa de Nordés) logo de depositar flores no monolito da Ponte Vella do Barqueiro.

 

O 27 de agosto, como outro día calquera, levanteime e fixen moi rapidamente todas esas cousas que facemos todas as mañás. Tiña inmensa alegría xa que ía asistir a un acto moi importante. Ese evento era -nada mais e nada menos- unha das Xornadas da Memoria, que se celebra nas beiras do río Sor, concretamente na ponte do Barqueiro.
Nese acto lembrámonos das vítimas que deixou a guerra Civil española. En moitos casos, as familias aínda non saben dos seus familiares. Este é o caso de Hilda Farfante, unha muller de 85 anos, que foi mestra, orfa de pai e nai fusilados. Tiven a sorte de falar persoalmente con Hilda e de saber que foi gañadora dun premio Goya. Emocionoume escoitala contar a súa historia entre bágoas.
Escoitei con moita atención as palabras de María Xesús Armada Castaño, de Matías Escalera e de dúas persoas que leron un poema en conxunto. Só sei que eran dúas persoas do público, totalmente descoñecidas. O home era un ferroviario asturiano; da muller non sei nada, só que recitaba moi ben.
Antes das intervencións e por entre elas, o cantautor Andrés Fernández -do Carballiño- interpretounos diversos temas musicais. O que máis me chamou a atención foi o último: o “canto á liberdade” de José Antonio Labordeta.


Habrá un día entre todos
que al levantar la vista
veremos una tierra
que ponga libertad.


Todo iso foi pola mañá. Á noite, aínda retornamos ao Barqueiro, desta vez para asistir a un concerto de Miro Casavella. Mais diso falarei noutra entrada.

Marco Pereira (A Regueira, Xove, 1993) é estudante do Ciclo Superior de Administración e Finanzas no Instituto Perdouro de Burela. O seu camiño radiofónico comezou en Radio Valadouro e prosegue en Radio Burela, onde presenta xunta Elena Valle o programa “Grandes Voces do Noso Mundo”. Ambos forman parte dun equipo do que tedes toda a información aquí.

Homenaxe, “A pegada dos avós”, Miro Casabella e Andrés Rodríguez nas VI Xornadas “Memoria dun tempo”

Mañá, sábado 27, teremos a “IV homenaxe a republicanos e libertarios” na Ponte Vella do Barqueiro á 13:00h., estructura de metal e pedra que une o Concello de Mañón co do Vicedo e as provincias de A Coruña e Lugo.

11953306_496644963827674_602058592032130346_o

Homenaxe-de-mans-dadas (Ponte Vella do Barqueiro)

Esta homenaxe, guiada por Bernardo Penabade -filólogo e profesor no IES Perdouro de Burela-, é o culmen das xornadas. O momento máis emotivo, que pretende unir e irmandar á xente que ata alí se achega, da cabida a poemas, verbas, xestos e cancións que crean a atmósfera correcta para rememorar o pasado e camiñar cara un futuro xuntos. Nos anos anteriores tivemos intervencións de familiares: María Jesús Armada, neta do alcalde republicano asesinado do Barqueiro, e Sara G.Rivera. Cancións de Andrés Rodríguez. Verbas de Hilda Farfante, filla de mestres asturianos represaliados. Cancións de Mini e Mero. Verbas de Luis Real, impulsor das xornadas Memoria dun tempo..

Agardámosvos, con flores ou sen elas, con verbas ou sen elas, con xestos ou sen eles.

Ás 20:30h.  teremos a proxección do documental “A pegada dos avós”, de Xosé Abad,  no Salón de Actos do Concello de Mañón (O Barqueiro). Contaremos coa presenza de Aitana Tubío para falarnos da experiencia do rodaxe e do seu contido. Este film fala do proceso que un grupo de rapaces e rapazas -de Bacharelato dun instituto galego- realiza para adentrarse no coñecemento da memoria histórica da súa cidade a través do estudo de dous casos “que non veñen nos libros de texto”. É por iso que recomendamos o visionado desta película para tódolos públicos, pero especialmente para profesionais do ensino e, sobre todo, estudantes de Secundaria e Bacharelato.

Cartel La Huella de los abuelos

E para pechar o gran cartel das VI xornadas “Memoria dun tempo”, contaremos cun recital de Miro Casabella e Andrés F. Rodríguez, ás 23:00h.,  no bar “O Bar Queiro” (preto da intersección que une a carretera nacional coa propia que vai Bares) .

Miro-el-trovador-del-tercer-milenioMiro Casabella (Ferreira do Valadouro), cantautor galego cunha ampla experiencia xa antes de formar parte de grupos como Voces Ceibes, representante da “Nova Canción Galega”, e de DOA, representate do “Movemento Popular da Canción Galega”. Cunha traxectoria en Cataluña anterior ao seu primeiro elepé, chamado Ti, Galiza (Ariola,1977), unha das cancións máis coñecidas é “O meu país”. O seu último disco –Orvallo (Picap)- é do 2004, e aínda que as súas aparicións menguaron co paso dos anos, sempre ten tempo para homenaxes e recitais como o de mañá.

 

DSC_0045

Andrés F. Rodríguez, nado en Ourense, é comercial pero o seu verdadeiro “eu” é o de cantautor. Pupilo de Suso Vaamonde, realiza recitais alí onde o reclamen, pola súa zona -O Carballiño- como fóra dela -Espasante, O Barqueiro-. Leva participando con Nordés  cantando na “Homenaxe da ponte” e dende a III-IV edición das xornadas, cos recitais ” Cancións para un tempo de loita 1 e 2″, e logo colaborando co aqueles convidados que se achegaron, como Mini e Mero.